PERSBERICHT: PARLEMENT JAAGT TIENDUIZENDEN ALLEENSTAANDEN EN HUN ERFGENAMEN ONNODIG OP KOSTEN

EPN EN PROFESSOREN VERBIJSTERD DOOR KOPPIGHEID TWEEDE KAMER

Gorinchem, 8 december 2011 – De vereniging van Estate Planners in het Notariaat (EPN) heeft haar afkeuring uitgesproken over een wetswijziging die op 1 januari 2012 van kracht wordt. Vanaf die datum worden executeurs na het aanvaarden van hun functie verplicht om de aangifte erfbelasting in te dienen en als gevolg daarvan hoofdelijk aansprakelijk voor de verschuldigde erfbelasting. De vereniging van in het erfrecht gespecialiseerde notarissen vreest dat er vanaf die datum geen animo meer zal zijn om de functie van executeur uit te oefenen.

Twee jaar geleden stelden de parlementariërs Bashir (SP) en Braakhuis (GroenLinks) in de Tweede Kamer dat rijke Nederlanders met de hulp van notarissen en advocaten massaal erfbelasting ontdoken door de zogeheten Edelweissroute. Ofschoon zij geen concrete voorbeelden gaven, dwongen zij de vorige staatssecretaris van Financiën maatregelen te treffen.Twee maanden geleden presenteerde het Ministerie van Financiën het wetsvoorstel dat ontduiking van erfbelasting moet tegengaan.

De EPN plaatst vraagtekens bij de noodzaak van een wettelijke regeling. Voorzitter van de EPN Aniel Autar: ‘Het is vreemd dat er een wet wordt aangenomen omdat twee parlementariërs zomaar iets roepen. Ja, ik weet dat het vreemd klinkt, maar het voorbeeld dat Bashir en Braakhuis gaven is een voorbeeld dat uit de dikke duim is gezogen. Autar krijgt bijval van prof. mr. A.H.N. Stollenwerck, hoogleraar Estate Planning aan de Vrije Universiteit Amsterdam: ‘Edelweiss bestaat inderdaad niet’. Ook prof. dr. F. Sonneveldt, belastingadviseur en partner bij Mazars, sectie Estate Planning te Den Haag en hoogleraar Estate Planning aan de Leidse Universiteit, is zijn verbazing nog steeds niet te boven: ‘Ik houd mij al ruim 25 jaar bezig met internationale Estate Planning en had tot voor kort nog nooit van de Edelweissroute gehoord.’
‘Veel erger zijn de praktische gevolgen van het wetsvoorstel’, aldus Autar. ‘Veel oudere kinderloze stellen en alleenstaanden hebben een bekende bereid gevonden om straks als executeur in hun nalatenschap op te treden. Vaak gaat het dan om een vriendendienst. Als het aan de Tweede Kamer ligt, is de executeur straks met zijn eigen vermogen aansprakelijk als de aangifte erfbelasting niet juist blijkt te zijn. Zelfs als dit bijvoorbeeld na tien of twintig jaar pas duidelijk wordt. De executeur moet dan bewijzen dat hij destijds zijn uiterste best heeft gedaan om de pas later bekend geworden informatie te krijgen. Er is dus sprake van een omgekeerde bewijslast. De nieuwe wet gaat er vanuit dat de executeur die informatie al had en opzettelijk heeft verzwegen.’

De EPN vreest dat mensen die ooit beloofden als executeur te zullen optreden, straks terug zullen krabbelen als de testateur overlijdt. Om die reden adviseert de EPN mensen die in hun testament een executeur hebben benoemd, het zekere voor het onzekere te nemen. Autar: ‘Vraag aan uw executeur of hij met deze nieuwe regeling in het achterhoofd nog steeds uw executeur wil zijn. Als die vraag ontkennend wordt beantwoord, kunt u op tijd maatregelen nemen.’ Hopelijk kan er dan nog iemand worden gevonden die wel executeur wil zijn. Door de nieuwe wet wordt het ook voor de notaris, vertrouwenspersoon en deskundige bij uitstek, vrijwel onmogelijk gemaakt om nog als executeur te kunnen optreden. En zonder executeur zal de afwikkeling van de nalatenschap veel kostbaarder worden, zodat er voor de erfgenamen minder overblijft.

Een ander punt waar de EPN geen goed woord voor over heeft, is de directe werking. Autar: ‘Als iemand die in 2011 al executeur is, de erfbelastingaangifte in 2012 indient, geldt de nieuwe wet ook voor hem. Als u die aansprakelijkheid niet wenst, kunt u dus óf voor 1 januari 2012 de aangifte doen, óf uw functie als executeur neerleggen.’

De EPN vindt het wrang te moeten constateren dat zij en andere organisaties de Kamerleden op deze effecten heeft gewezen, maar dat onze volksvertegenwoordigers kennelijk geen oor hebben voor kritische geluiden uit de praktijk. Intussen hebben de notarissen die lid zijn van de EPN de nieuwe wet bestudeerd; zij kunnen cliënten die vragen hebben over de executeur en de nieuwe belastingwet die op 1 januari aanstaande van kracht wordt, goed informeren.